Hari Bahasa Ibu dan Kurikulum

 

Begitu dalam arti kata "ilmu" menurut nenek moyang orang Sunda. Suatu pengetahuan belum dikatakan "ilmu" kalau hanya dijelaskan, diterangkan, atau didiskusikan saja. Pengetahuan akan menjadi ilmu apabila telah dijelaskan dan dibuktikan, atau dipraktikkan. Dengan ungkapan sederhana, Teori tambah praktik baru jadi ilmu. Lebih lengkapnya terdapat dalam cerita di bawah ini.

 

Carita Poé Ieu

Poé Basa Indung Jeung Kurikulum

Teuing naon anu aya dina pikiran kuring jeung nulis judul kitu. Tapi keun baé da ningan ari keur ngalamun mah sok aya naon wé dina pikiran téh. Tapi anu jelas mah kuring ngarasa reueus jadi urang Sunda anu ngabogaan basa indung Basa Sunda. Sok sanajan dina undak-usuk basa sok pabaliut waé dina makéna. Basa keur batur kadang sok dipaké keur sorangan. Eta mah sidik kasalahan kuring anu teu soson-soson dina diajar Basa Sunda. 

Mun seug keur ngabrol jeung kolot sok sanajan bari heureuy, sok aya waé anu ngait dina pikiran kuring. Waktu ngobrol masalah élmu (kecap élmu), kuring kataji. Ceuk kolot kuring, mun élmu acan jeung prakna éta lain élmu, tapi dongéng. Jelasna mah kieu mereun. Mun kuring ngabamblam di kelas nerangkeun matematika, misalna waé nerangkeun lega bangun datar. Bor pinuh kutulisan, pinuh kugambar bangun datar, jeung pinuh  kurumus bangun datar. Tah éta téh acan jadi élmu mun saukur diterangkeun. Tapi karék jadi dongeng. Ari urusan dongéng pan bisa kamana waé.

Kumaha atuh éta materi bangun datar supaya jadi élmu. Kuring kudu bisa mawa pikiran, perasaan, emosi, panca indera budak atawa siswa kana ngalaksanakeun praktek ngukur bangun datar anu aya di sakurilingeun budak. Contona waé ngukur jilid buku, ngukur meja budak, ngukur kelas, ngukur teras kelas, ngukur buruan kelas. Ulah ngan ngitung gambar bangun datar anu aya dina bor atawa dina soal waé. Keur PR-na atawa tugas kokurikulérna, siswa dibéré tugas ngukur lega kamarna di imah, ngukur tengah imah, ngukur dapur, ngukur kamar mandina, ngukur buruan imah jeung sajabana. Saha anu nyaho di antara murid anu ngukur imah téh aya anu hayang jadi ahli bangunan. Saha anu apal di antara murid anu ngukur tanah téh aya hayang jadi ahli pertanahan. Saha anu nyangka di antara murid anu ngukur imah teh aya anu hayang jadi ahli dekorasi atawa arsitek. Eta téh karék sabagéan leutik tina puluhan atawa ratusan materi anu kudu jadi élmu dina diri murid. Lain ngan ukur jadi dongéng. Eta ogé anu ukur didongéngkeun ku kuring anu sakieu kaayaannana.

Mun teu salah béja jeung mun teu salah maca, dina kurikulum ayeuna, ceunah aya rumus, “Teori ditambah praktek sama dengan mata pelajaran (Teori + Praktek = Mata pelajaran). Lebah dieu kuring ngoréjat. Ngoréjat atoh, ngoréjat satuju, ngoréjat bungah jeung reueus. Asa akur jeung papagah kolot urang Sunda anu geus dituliskeun di luhur. Hartina sok sanajan guru jago nerangkeun materi Bahasa Indonesia, acan jadi mata pelajaran Bahasa Indonesia mun ukur nyoroscos teorina wungkul, tapi kudu jeung praktekna. Mun kuring  piawai dina materi IPAS, éta acan jadi mata pelajaran IPAS mun acan bisa mawa murid ngalaksanakeun praktek. Singkatna acan jadi IPAS mun leuweung bolenang, urug dimana-mana, banjir diditu-didieu, sampah dimana-mana, solokan pinuh ku runtah, jeng sajabana.

Mun nyarita urusan élmu, amal (praktek) jeung ikhlas sok inget kana pelajaran ti Imam Al-Ghazali “ Sakabeh manusa bakal cilaka, kecuali anu boga ému, sakabeh anu boga élmu bakal cilaka kecuali anu ngamalkeun, sakabeh anu ngamalkeun bakal cilaka kecuali anu ikhlas”. Kuring boga pamahaman yen “ngamalkeun” sarua jeung ngabuktikeun atawa praktek.

Cag heula, hampura kuring loba salah. Mun salah pangngoméankeun.

“Wilujeng Poé Basa Indung”

 

Shardun Tabayun,

Sukapura, 21 Februari 2022